Bisdom Haarlem-Amsterdam












Delen:
meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook
Volgen:
link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten volg Bisdom Haarlem-Amsterdam op Twitter volg Bisdom Haarlem-Amsterdam op Facebook

Historische Canon van het bisdom Haarlem

± 250 Bewoners kust­ge­bied maken kennis met chris­te­lijke Romeinse soldaten. Tussen derde en tiende eeuw is bewo­ning nau­we­lijks moge­lijk, alleen op de hogere zandgron­den.
Romeinse soldaten
± 700 St.Adelbert, een Britse monnik, verkon­digt het geloof in Noor­de­lijk Kennemerland - Sint Wil­li­brord “aarts­bis­schop van de Friezen”.
De H.Adel­ber­tus
± 850 H. Jeroen, afkoms­tig uit Schotland, verkon­digt het evan­ge­lie in Zuide­lijk Kennemerland (Noordwijk). Vermoord door de “Noormannen”.
De H.Jeroen van Noordwijk
950 Abdij van Egmond gesticht. Eerste do­cu­menten over deze streken. Eerste chris­te­lijk onder­wijs. Bene­dic­tijner monniken nemen, over­een­koms­tig hun Regel, de ontgin­ning en droogma­king van woeste gron­den en water­vlak­ten van Holland ter hand. Dit proces, later over­ge­no­men door zakenlui en nog later door de over­heid, zal door­gaan tot ver in de twin­tigste eeuw.
1100 Eerste (tuf)stenen kerkjes, onder andere in Limmen, Velsen, Castricum en Heiloo.
Vroe­gere Sint Jans­kerk in Den Burg (Texel)
gebouwd om het oor­spron­ke­lijke tuf­ste­nen kerkje heen
1345 Mirakel van Am­ster­dam. Een ster­ven­de man in de Kalver­straat braakte de hostie uit, nadat hem het Heilig Sacra­ment was gegeven. Het braaksel werd in het haardvuur gegooid, maar de volgende ochtend bleek dat de hostie ongeschon­den uit het vuur tevoorschijn kwam. Een werkvrouw bracht de hostie naar de pastoor, maar de volgende dag was de hostie weer terug in de Kalver­straat. Dit herhaalde zich twee keer. Het won­der werd offi­cieel erkend. Naast de beide grote gotische kerken (Oude of Sint Nicolaas en Nieuwe of Sint Catharina) wordt een grote bede­vaarts­kerk gebouwd, de Kapel van de Heilige Stede. Met Velsen (Engelmundus) en Alkmaar (H. Bloed) wordt Am­ster­dam een grote bede­vaart­plaats in het Hollandse. .
Mirakel­ka­pel of Heilige Stede tussen Rokin en Kalver­straat
1409 Heiloo, het heilig Loo, krijgt bij de Runx­putte tussen het dorp en Limmen een Maria­ka­pel; als chris­te­lijke devotie­plaats waar­schijn­lijk veel ouder.
De Runx­putte in Heiloo
1429 H.Bloed­won­der van Alkmaar. Op 1 mei 1429 droeg Folkert, een in Alkmaar geboren pries­ter, zijn eerste mis op. Enkele jaren eer­der was Folkert nog onder de wapenen geweest en had hij enkele bur­gers van Hoorn gedood. Hij had echter zijn ‘oorlogsverle­den’ bewust verzwegen en was in 1429 tot pries­ter gewijd, zon­der dispen­sa­tie. Na het nut­tigen van de communie liet de zenuwach­tige Folkert een deel van de geconsa­creerde witte wijn op zijn kazuifel vallen. Na de mis waren er nog drie druppels bloed zicht­baar. Dit stukje kazuifel werd uitgesne­den en veilig opgeborgen. (Margry)
Sint Lau­ren­tius­kerk in Alkmaar
waar het H.Bloed­won­der plaatsvond
1559 Oprich­ting van het bisdom Haar­lem. Nicolaas van Nieuwland wordt de eerste bis­schop.
Haar­lems eerste bis­schop, Nicolaas van Nieuwland
1566 Beel­denstorm - Tijdens deze geweldsuitbars­ting maar ook later, wanneer prak­tisch alle kerk­ge­bouwen boven de rivieren in han­den komen van aanhan­gers van het nieuwe geloof, wordt vrijwel alle houtsnij­werk verbrand en let­ter­lijk hectaren (!) aan mid­del­eeuwse fresco’s onder dikke lagen kalk en stucco gesmeerd.
1568 Begin van de opstand tegen Philips II. Katho­lie­ken in de Kop deels vóór, deels tegen Oranje. Wreed optre­den van Dirk Snoey (Sonoy) van Kalkar, luitenant van Willem van Oranje, in West­fries­land en Waterland. Am­ster­dam blijft katho­liek. In Alkmaar wor­den geuzenpen­ningen geslagen in de vorm van een Halve Maan, met aan de voorzijde “Liver Turks dan Paeps” en aan de achter­kant “En déspit de la Messe” (“jammer voor de mis’).
Geuzenpen­ning
1572 Mar­te­la­ren van Alkmaar: vijf min­der­broe­ders uit Alkmaar in Enkhuizen door Sonoy, vermoord. In het­zelfde jaar wordt in Rans­dorp bij Nieuwen­dam een groep min­der­broe­ders vermoord, even­eens door Sonoy.
Toren van de Rans­dorper kerk
1573 Abdij van Egmond door de Geuzen verwoest Ruïne van abdij Egmond
Ruïne van abdij Egmond
1578 Alteratie in Am­ster­dam: Stads­bestuur van Am­ster­dam besluit over te gaan van Katho­lie­ke Kerk naar re­for­ma­tie.

Haar­lemse Noon: op Sacra­ments­dag bezetten en plun­de­ren pro­tes­tantse troepen de Sint Bavo­kathe­draal. Bis­schop Godfried van Mierlo moet de stad verlaten. Ook Haar­lems stads­bestuur kiest voor het nieuwe geloof, aan­vanke­lijk naast het katho­lie­ke, vanaf 1581 exclusief pro­tes­tants.


De inval in de Bavo­kerk op de Grote Markt op Sacra­menst­dag 1578
Vanaf eind zes­tien­de eeuw: optre­den van de klopjes, ongehuwde vrouwen die soms bijeen leven (zoals in de Haar­lemse wijk Bakenes), maar vaak ook zelf­stan­dig, en die een groot aantal onder­steunende taken hebben in de ziel­zorg, en rondtrekkende gees­te­lij­ken zoals bij­voor­beeld de paters Capucijnen van Zwiebröck bij Groenlo, die via Kampen en Schokland naar Noord-Holland komen; een mar­kante figuur is ook de Gooise pries­ter Tijmen de Sayer.
Klopje
1568-1795 Tussen Alteratie en nieuwe vrij­heid kerken de katho­lie­ken in tien­tal­len schuil- en schuur­kerken, in de ste­den en op het plat­te­land. Vaak betalen zij de ste­de­lijke over­heid een jaar­lijks bedrag om de ere­dienst ongestoord te laten plaats­vin­den. Zonder eigen scholen zijn hun kin­de­ren ge­dwon­gen om bv. de Heidel­bergse Cate­chis­mus uit het hoofd te leren. Uit deze tijd stamt de calvinise­ring van het Noord-Neder­landse katho­li­cisme. Katho­lie­ken zijn “half-bur­gers” (Rogier).
Schuur­kerk
± 1600 Stich­ting van “Vollen­dam” bij Edam, waar zich Spaanse vissers ves­tigen, een katho­lie­ke exclave in het bisdom.
Stolpschuur­kerkje in Volen­dam
1640 door het bisdom Haar­lem (lees: het kapit­tel) wordt de 21e juni als feest­dag van Engelmundus, vereerd te Driehuis-Velsen, voorge­schre­ven en werd hij als heilige erkend, zon­der dat van een offi­cië­le heilig­ver­kla­ring sprake was. Vanuit de stad Haar­lem werd ondanks het pro­ces­sie­ver­bod jaar­lijks naar Velsen gepel­gri­meerd.
De H.Engelmundus van Driehuis/Velzen
1723 Het kapit­tel van Haar­lem - waar­van de rechtsgel­dig­heid overigens wordt aangevochten - gaat niet mee met het besluit van Utrecht om eigen­mach­tig een bis­schop te wij­den, het begin van de Oud-bis­schop­pe­lijke Cleresie, later de Oud-Katho­lie­ke kerk. Volgens som­mi­ge juristen is het bisdom Haar­lem na zijn stich­ting in 1559 nooit opgeheven geweest.
Jansenius van Ieper:
zijn ideeën lagen aan de basis van het schisma van Utrecht
1798 Met de uitroe­ping van de Bataafse Republiek (1795) her­krij­gen de katho­lie­ken hun vrij­heid van gods­dienst die bekrach­tigd wordt in de Grondwet van 1798. Als Neder­land in 1806 ko­nink­rijk wordt herstelt koning Lodewijk een aantal katho­lie­ke rechten. Na de terug­keer van het Oranjehuis wor­den die rechten aan­vanke­lijk weer beknot.
De Grondwet van 1798
1799 Oprich­ting van het Bis­schop­pe­lijk Groot­semi­narie te Warmond.
Het theologicum van Warmond
1817 Bis­schop­pe­lijk Semi­na­rie Hage­veld in Velsen wordt opgericht. Later verhuist men naar Voorhout en nog later naar Heem­ste­de; de naam gaat mee.
Het “derde” Hage­veld
1844 Voorstel van liberalen (onder Thorbecke) om bis­schop­pen in Neder­land moge­lijk te maken, ver­wor­pen.
Thorbecke, de man van de Grondwet van 1848
1853 wordt in Neder­land de ker­ke­lijke Hiërarchie van het Rooms-katho­liek Epis­co­paat her­steld. De oude aarts­pries­ter­schappen van Holland en Zeeland wor­den het nieuwe bisdom Haar­lem, met mgr. F.J. van Vree als eerste (eigen­lijk dus derde) bis­schop.
Mgr. Van Vree
1853 na het herstel van de hiërarchie: stich­ting van dio­ce­sane con­gre­ga­ties (o.a. Ursulinen van Bergen, Fran­cis­ca­nessen van Aer­den­hout, Juliaantjes) en grote toename van chari­ta­tief-maat­schap­pe­lijke ac­ti­vi­teiten: stich­ting van katho­lie­ke scholen, zieken­hui­zen, wees­hui­zen, bejaar­den­hui­zen etc.
Leer­lin­gen van het Petrus Canisius College in Heiloo
op museum­be­zoek in Alkmaar
1870 Ontbin­ding van de zoeaven-regi­menten die stre­den voor het behoud van de Pau­se­lijke staat; 3200 Neder­landse jongens vochten voor de paus, onder wie veel Hollan­ders en West-Friezen.
Mgr. Wilmer en zijn se­cre­ta­ris in Rome bij gelegen­heid van het Eerste Vati­caans Concilie.

Zoeaven
1881 Begin van de Stille Omgang als een geor­ga­ni­seerde pro­ces­sie: een jaar­lijkse nachte­lijke her­den­king van het Mirakel van Am­ster­dam. Groeit uit tot een lan­de­lijke katho­lie­ke mani­fes­ta­tie.
Route van de oude Mirakel­pro­ces­sie en van de Stille Omgang
1898 Wijding van de nieuwe Sint Bavo in Haar­lem, een van de laatst­ge­bouwde grote ka­the­dralen in Europa.
De Nieuwe Ka­the­draal van Sint Bavo
1850 - 1950. Meer dan duizend Westfriese mannen en vrouwen trekken als mis­sio­na­rissen uit om het evan­ge­lie in woord en daad te ver­kon­di­gen.
Een van de duizen­den mis­sio­na­rissen: pater Meeuwse
1905 Aanleg kapel en pro­ces­sie­park bij het Putje van Heiloo. Herople­ving van de Maria­de­vo­tie.
Het Putje van Heiloo
1908 Kapel van de Heilige Stede afgebroken en ver­vangen door veel kleinere neo-gothische kapel van de Hervormde Ge­meen­te; het gebouw is thans in gebruik als spookhuis.
De Heilige Stede
1935 ves­tigen zich, vanuit de St. Paulus­ab­dij te Oosterhout, de eerste monniken in een nieuwe priorij in Egmond. In 1950 wordt deze verheven tot ‘regale abdij’ en het gebouwen­com­plex aanzien­lijk uit­ge­breid, onder meer met een kerk.
Het nieuwe abdij­com­plex, ont­wor­pen door Kropholler
1940 -1945 Haar­lems bis­schop mgr. Huijbers speelt een be­lang­rijke rol op de ach­ter­grond bij het moe­dige optre­den van aarts­bis­schop De Jong.
Mgr. Huibers
1945 - 1959 Ver­schij­ningen van Maria in Am­ster­dam ( aan Ida Peerdeman) onder de naam Vrouwe van Alle Volkeren. We­reld­wijde devotie.
Ida Peerdeman
1956 Bisdom Rotter­dam wordt opgericht op Zuid-Hollands deel van het oude bisdom Haar­lem. Vlieland en Terschelling naar nieuwe bisdom Gro­nin­gen. Het Gooi komt bij Haar­lem (“wij voelen ons ontSticht”) evenals Zuide­lijk Flevoland (1968, met later Almere en Zeewolde).
Ingang van de Rotter­damse ka­the­draal
1962 - 1965 Tweede Vati­caans Concilie. De li­tur­gieher­vor­ming van 1964 veran­dert het interieur van alle kerken en kapellen ingrijpend.
De “architect” van de
li­tur­gie van Vaticanum II, mgr. Bugnini
1966 Concilie­bis­schop Van Doode­waard besluit in februari tot een Dio­ce­saan Concilie, maar overlijdt enkele weken later.
Mgr. Van Dode­waard
1966 Crisis. Tussen 1966 en 1973 tre­den 73 meest jonge bisdom­pries­ters uit; het kerk­be­zoek daalt met iets meer dan vijf­tig procent en de biecht­prak­tijk verdwijnt nagenoeg. Ook huwe­lijk en doopsel raken stilaan uit de gunst.
Een bijna archetypisch beeld
van de crisis in Neder­land: de sloop van de
St. Wil­li­brord buiten de Veste in Am­ster­dam (1971)
1967 Groot­semi­narie Warmond gesloten. Oprich­ting van Katho­lie­ke Theo­lo­gische Hoge­school (later Uni­ver­si­teit) Am­ster­dam, die ook voor leken open­staat.
d’Bruinvis
hoofdvesti­ging van de KTHA
later KTUA, thans Fontys
1970 Tussen 1970 en 2000 immigreren tien­dui­zen­den chris­te­nen naar Noord-Holland en Flevoland.
Leden van de Koreaanse ge­meen­schap op bezoek bij de bis­schop
1970 Vanaf 1970 wor­den in toe­ne­mende mate leken met een theo­lo­gische oplei­ding aan­ge­steld als pas­to­raal werk(st)er. Dit Haar­lemse ini­tia­tief vindt in de meeste Neder­landse bis­dom­men navol­ging.
1974 Dio­ce­sane nota “Kerk wij samen” geeft lijnen naar de toe­komst, aan­slui­tend ener­zijds bij de besluiten van Vaticanum II en ander­zijds bij de nieuw ontstane pas­to­rale situatie.
Kerk wij samen
1980 Mgr. Th. Zwart­kruis neemt deel aan de Bij­zon­dere Synode van de Neder­landse bis­schop­pen met Paus Johannes Paulus II in Rome. Ook de latere hulp­bis­schop dr. J.F. Lescrauwaet M.S.C. is als peritus aanwe­zig.
De Neder­landse bis­schop­pen bij de paus: rechts naast Johannes Paulus staat mgr. Zwart­kruis
1984 Mgr. H. Bomers C.M. richt het Wil­li­brordhuis op in Am­ster­dam, een dio­ce­saan convikt voor de pries­ter­oplei­ding. In 1996 verhuist het naar Vo­ge­len­zang op het terrein van de zusters Karme­lie­tes­sen, waar ook een eigen pries­ter­oplei­ding van start gaat. In 2005 betrekt men het geheel vernieuwde gebouw van De Tilten­berg, even­eens in Vo­ge­len­zang; de eerste steen wordt gezegend door paus Johannes Paulus II en geplaatst door mgr. Punt.
Luchtopname van de geheel ver­bouwde Tilten­berg


Mgr. H.J.A. Bomers
stichter van het Wil­li­brordhuis in Am­ster­dam

1984 Centrale Fi­nan­cie­ring wordt dio­ce­saan inge­voerd in Haar­lem, als eerste bisdom in Neder­land. Soli­da­ri­teit tussen materieel “sterkere” en “zwakkere” pa­ro­chies.
Overleg en soli­da­ri­teit vormen de basis van het
Haar­lemse concept van Centrale Fi­nan­cie­ring
1993 Vesti­ging oplei­dingshuis Neo-catechumenaat “Re­demp­to­ris Mater” in Nieuwe Niedorp; geïntegreerde oplei­ding met Wil­li­brordhuis. Ook andere ge­meen­schappen en bewe­gingen ves­tigen zich, zoals de Zusters van de Ge­meen­schap van Maria (in Am­ster­dam), de Filippijnse Leer­lin­gen van de Hoop en de Argen­tijnse Zusters van het Mens­ge­wor­den Woord in het Juliana­kloos­ter bij Heiloo en de Arme Zusters van Onze Lieve Vrouw (uit India) in Vo­ge­len­zang (Tilten­berg). Hierbij speelt vooral hulp­bis­schop mgr. Jan van Burg­ste­den S.S.S. een be­lang­rijke rol.
Leden van de Neo-catechumenale weg in Haar­lem
2004 In mei publi­ceert mgr. dr. J.M. Punt samen met de Algemene Dekens­ver­ga­de­ring de dio­ce­sane nota Nieuwe Tijden Nieuwe Wegen. Deze nota probeert -aan­slui­tend bij de adhor­ta­tie van paus Johannes Paulus II: Novo millenio ineunte van 2001 - ant­woord te geven op de vraag hoe we in deze tijd kerk kunnen zijn en hoe we haar vorm kunnen geven.
Mgr. Punt presen­teert de nota NTNW
2004 Eerste Sacra­ments­pro­ces­sie in Am­ster­dam na de Alteratie: “Met God de straat op”.
“Met God de straat op”
2005 Pro­ces­sie ter ere van 500 jaar Maria van Haar­lem doet ook de Oude Bavo en de Waalse Kerk op het Begijnhof aan, waar het Maria­beeldje vijf eeuwen tevoren was geplaatst.
Maria wordt onthaald in de Oude Bavo
2007 Op 1 januari wijdt mgr. Punt de Kerk in Haar­lem, de pa­ro­chies en de ge­zin­nen toe aan Maria.
Gebeds­kaart van de toe­wij­ding




Bisdom Haarlem - Amsterdam • Postbus 1053 • 2001 BB  Haarlem • (023) 511 26 00 • info@bisdomhaarlem-amsterdam.nlDisclaimerDeze website is gerealiseerd door iMoose