Tegenpaus

Tegenpaus Clemens VII (1378-1394)

Een tegenpaus (of in het Latijn: antipapa) is iemand die zich­zelf tot paus laat verkiezen of door anderen wordt gekozen in tegen­stel­ling tot de paus die volgens de Kerk als wet­tig wordt beschouwd.

Kenmerken

• Heeft vaak poli­tieke of ker­ke­lijke steun, maar niet de algemene erken­ning van de katho­lieke Kerk.

• Ontstaat meestal tij­dens machts­con­flicten, zoals:

  • Twisten tussen keizers en pausen,

  • Verdeeld­heid onder kar­di­na­len,

  • Schisma’s binnen de Kerk.

Redenen waarom een tegenpaus kon ontstaan

1. Onenig­heid over de pausverkie­zing (zoals bij het Westers Schisma).

2. Machts­po­li­tiek: keizers, koningen of andere macht­heb­bers wil­den een "eigen paus".

3. Tucht of her­vor­ming: som­mi­ge gees­te­lij­ken ver­zet­ten zich tegen het gedrag of beleid van de zittende paus.

4. Twijfel aan gel­dig­heid van een paus­keuze.

Beroemde tegenpausen

1. Clemens VII (1378-1394)
   • Eerste tegenpaus tij­dens het Westers Schisma, zetelde in Avignon.
2. Bene­dic­tus XIII (1394-1423)
   • Volgeling van Clemens VII, wei­gerde ook tij­dens het Concilie van Konstanz af te tre­den.
3. Felix V (1439-1449)
   • Laatste alge­meen erkende tegenpaus. Werd gekozen door het Concilie van Bazel, maar gaf zijn positie uit­ein­delijk op.

Wat zegt de Kerk hie­ro­ver?

• Alleen die paus die wet­tig en alge­meen erkend is volgens de regels van het conclaaf (pausverkie­zing) wordt als legitiem beschouwd.

• Een tegenpaus is dus een onwet­tige uit­dager, ook al had hij in zijn tijd soms aanzien­lijke steun.

• De lijst van offi­cië­le pausen sluit tegenpausen uit, hoewel som­mi­ge tegenpausen later gerehabili­teerd wer­den.

Samen­ge­vat

Een tegenpaus is iemand die onte­recht paus is of wordt geacht, meestal door een schisma of machtsstrijd. Er zijn door­heen de ge­schie­de­nis meer dan 30 tegenpausen geweest, vooral in de mid­del­eeuwen.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam