Iconenkapel

foto: Wim Koopman

Iconenkapel in de Sint-Janskathedraal te ’s-Hertogenbosch

Een iconen­ka­pel is een kleine kapel of gebeds­ruim­te die spe­ci­fiek gewijd is aan gebed bij iconen - heilige afbeel­dingen van Christus, Maria of de heiligen. Hoewel iconen van oorsprong vooral een oosters (ortho­dox) gebruik zijn, komen iconen­ka­pellen ook voor binnen de katho­lieke Kerk, vooral op plaatsen waar oosterse en westerse tradities elkaar raken of waar iconen­ver­ering een bij­zon­dere plaats heeft gekregen.

Bete­ke­nis en functie

• Plaats van gebed en con­tem­pla­tie: De kapel is bedoeld voor stil gebed, medi­ta­tie of aanbid­ding, vaak in een sfeer van rust en sym­bo­li­sche schoon­heid.
• Aanwe­zig­heid van iconen: Centraal staan één of meer­dere iconen, meestal van Christus Pantocrator, de Moeder Gods (Theotokos), of be­lang­rijke heiligen.
• Litur­gisch gebruik: Soms wor­den er gebeds­diensten volgens de Byzan­tijnse ritus gehou­den, zoals het zingen van de Akathistos-hymne of het bid­den van oosterse litanieën.

In katho­lieke context

• Binnen de Rooms-Katho­lieke Kerk kan een iconen­ka­pel een brug vormen tussen de Latijnse en oosterse spiri­tua­li­teit.
• In som­mi­ge kloosters, bede­vaarts­oor­den of ka­the­dralen vind je zo’n kapel als teken van oecu­me­nische open­heid of devotie tot Maria in oosterse stijl.
• De iconen wor­den niet “aan­beden” (dat is alleen voor God), maar vereerd als vensters naar het god­de­lijke, zoals het Tweede Concilie van Nicea (787) toeliet.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam