Bijgeloof

Bijgeloof (Latijn: superstitio) is een zonde tegen het eerste gebod: “Gij zult geen andere goden voor mijn aange­zicht hebben”.

Offi­cië­le de­fi­ni­tie

“Bijgeloof is de afwij­king van het reli­gi­euze gevoel en van de praktijken die dit gevoel oplegt. Het kan zelfs de ere­dienst aantasten die wij de ware God brengen, bij­voor­beeld wanneer men aan bepaalde overigens wet­tige of nood­za­ke­lijke praktijken een op de een of andere manier magische bete­ke­nis toekent.” - Cate­chis­mus van de Katho­lieke Kerk (CCC 2111)

Kern van de katho­lieke visie

• Bijgeloof is een overmaat aan religie: men overdrijft het reli­gi­euze gevoel op een ver­keerde manier.
• Het tegen­over­ge­stelde is ongeloof (te weinig religie).
• Het breekt het eerste gebod omdat het de ware aanbid­ding van God ver­vangt of ver­vormt door magisch denken of ver­trouwen op uiter­lijke han­de­lin­gen in plaats van op God zelf.

Concrete voor­beel­den van bijgeloof

• Magisch gebruik van heilige dingen
  Een rozen­krans, scapulier of medaille dragen als een “geluksmuntje” zon­der echt geloof.
  Denken dat een mis auto­ma­tisch “werkt” alleen omdat je er bent.
• Divinatie en toe­komst­voor­spel­ling
  Horoscopen, astro­lo­gie, handlezen, mediums raadplegen, spiritisme.
• Magie en tovenarij
  Amuletten, bezwe­ringen, zwarte of witte magie.
• Volksbijgeloof
  Een St.-Jozef-beeldje ondersteboven begraven om een huis te verkopen.
  Zout strooien of bepaalde getallen vermij­den als ritueel.

Be­lang­rijk on­der­scheid

Echt geloof: ver­trouwen op Gods genade, gebed met hart en ziel, gebruik van sacra­menten en sacra­mentaliën (zoals wij­wa­ter of heiligen­beel­den) als hulp­mid­del naar Christus.

Bijgeloof: wanneer die­zelfde dingen zelf de kracht krijgen, alsof ze auto­ma­tisch werken (magisch denken).

Samen­vat­ting

Vanuit rooms-katho­liek oog­punt is bijgeloof niet on­schul­dig folklore, maar een vorm van afgo­derij of ver­vor­ming van de ere­dienst. Het ver­vangt ver­trouwen op de levende God door ver­trouwen op rituelen of voorwerpen op zich­zelf.

De Kerk roept op tot onder­schei­dings­ver­mo­gen: alles wat je afhoudt van een per­soon­lijke relatie met God door Jezus Christus is bijgeloof.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam