Register
Een register van een pijporgel is een volledige reeks pijpen die allemaal dezelfde klankkleur en bouwwijze hebben, en die samen één “stem” of klankfamilie vormen.
Kenmerken van een register
-
Voor elke toets van het klavier (manuaal of pedaal) is er een bijbehorende pijp in dat register.
-
Een orgel met 20 registers heeft dus 20 rijen pijpen (vaak duizenden pijpen in totaal).
-
Registers verschillen in:
-
Toonhoogte → aangeduid in voetmaat (8’, 4’, 16’ ...).
-
Klankkleur → bv. helder (Prestant), fluitachtig (Holpijp), krachtig (Trompet).
-
Bouwmateriaal → metaal of hout.
-
Pijpsoort → labiaal (fluitprincipe) of tongwerk (rietprincipe).
Voorbeelden van registers
-
Prestant 8’ - de basisstem van veel orgels, helder en draagkrachtig.
-
Holpijp 8’ - warme, fluitachtige klank.
-
Octaaf 4’ - klinkt een octaaf hoger, helder en scherp.
-
Trompet 8’ - tongwerk, krachtige koperachtige toon.
-
Mixtuur - samengesteld register dat meerdere pijpen per toets laat klinken, voor een rijke klank.
Samengevat
Een register is dus één “stemsoort” van het orgel, bestaande uit een hele rij pijpen die samen een eigen klankkleur en toonhoogte geven.
Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam