Legerbisschop

Een leger­bis­schop (officieler: krijgs­macht­bis­schop of militair ordina­ris) is in de Katho­lieke Kerk de bis­schop die aan het hoofd staat van het Militair Or­di­na­ri­aat (ook wel krijgs­macht­bis­dom of “leger­bis­dom” genoemd).

Wat is het Militair Or­di­na­ri­aat?

Dit is een bij­zon­der, niet-territoriaal bisdom. Het is geen gewoon bisdom met een geo­gra­fisch gebied, maar een “per­soon­lijk” or­di­na­ri­aat dat spe­ci­fiek is opgericht voor de gees­te­lij­ke ver­zor­ging van katho­lieke mili­tai­ren en hun ge­zin­nen.

De zorg geldt voor:

• Beroeps- en (voor­heen) dienstplich­tige mili­tai­ren, waar ter wereld ze ook gele­gerd zijn
• Hun ge­zins­le­den
• Burger­personeel in mili­tai­re complexen en zieken­hui­zen, enz.

In Neder­land wordt het Militair Or­di­na­ri­aat vaak het “achtste bisdom” genoemd. Het werkt nauw samen met de Dienst Gees­te­lij­ke Ver­zor­ging van Defensie. De krijgs­mach­taal­moe­ze­niers vallen in reli­gi­eus opzicht onder de verant­woor­de­lijk­heid van de krijgs­macht­bis­schop.

Juri­dische ach­ter­grond

Tot 1986 beston­den er mili­tai­re vica­ria­ten. Paus Johannes Paulus II verhief die met de apos­to­lische con­sti­tu­tie Spirituali militum curae (21 april 1986) tot vol­waar­dige ordinariaten met dezelfde status als een gewoon bisdom. De bis­schop is sindsdien “ordinarius in zijn eigen recht”. Het or­di­na­ri­aat valt direct onder de Heilige Stoel en niet onder een kerk­pro­vin­cie.

In Neder­land

De hui­dige krijgs­macht­bis­schop is mgr. Everard de Jong (sinds 1 juni 2020). Hij is formeel apos­to­lisch admini­strator van het Militair Or­di­na­ri­aat. Het is een deel­tijdse functie: hij blijft ook hulp­bis­schop van het bisdom Roermond en pastoor in Maas­tricht.

Let op over de term “leger­bis­schop”: Die is in­for­meel en eigen­lijk iets te beperkt. De bis­schop is er niet alleen voor het leger, maar voor de hele krijgs­macht (land­macht, marine, lucht­macht en marechaussee). Daarom is “krijgs­macht­bis­schop” of “militair ordina­ris” correcter.

In België bestaat een verge­lijk­ba­re structuur (Bisdom bij de Krijgs­macht); daar is de functie tra­di­tio­neel gekop­peld aan de aarts­bis­schop van Mechelen-Brussel.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam