Consociatio

Consociatio (Latijn; meervoud: consociationes) betekent in het alge­meen “vereni­ging”, “associatie”, “bond” of “samen­wer­king”. In het katho­lieke (ker­ke­lijke) recht, met name in de Codex Iuris Canonici (CIC) van 1983, is consociatio (voluit vaak consociatio christifidelium) de tech­nische term voor een vereni­ging van gelo­vi­gen.

Het gaat om groepen van gedoopte gelo­vi­gen (leken, gees­te­lij­ken, of beide samen) die zich vrijwillig verenigen om:

• een volmaakter chris­te­lijk leven na te streven,
• de open­ba­re ere­dienst of de chris­te­lijke leer te bevor­de­ren,
• of andere apos­to­laats­werken te ver­rich­ten (evangeli­sa­tie, vroom­heid, caritas, of het door­drin­gen van de tij­de­lijke orde met de chris­te­lijke geest).

Deze vereni­gingen zijn dui­de­lijk on­der­schei­den van in­sti­tu­ten van gewijd leven en genoot­schappen van apos­to­lisch leven (can. 298 CIC).

Be­lang­rijke onder­schei­dingen in het ker­ke­lijk recht

• Private consociationes: vrij opgericht door de gelo­vi­gen zelf (can. 299). Zij wor­den in de Kerk erkend wanneer hun statuten door de bevoegde ker­ke­lijke over­heid zijn goedge­keurd/herkend.
• Publieke consociationes: opgericht door de bevoegde ker­ke­lijke over­heid (can. 301). Zij krijgen daardoor een publiek­rechte­lijke status en kunnen in naam van de Kerk han­de­len.
• Er bestaan ook klerikale (onder lei­ding van gees­te­lij­ken) en laïcale vereni­gingen.

De term ver­vangt oudere begrippen zoals pia unio (vrome vereni­ging) uit de CIC van 1917. Gelo­vi­gen hebben het recht derge­lijke vereni­gingen op te richten (can. 215 CIC).

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam