Een Moeder feliciteert haar Dochter

Zeven­tig jaar gele­den op 2 februari 1956 heeft ons bisdom grote ver­an­de­ringen onder­gaan: Zuid-Holland en een deel van Zeeland wer­den afgesplitst van wat toen het bisdom Haar­lem heette en het bisdom Rotter­dam werd opgericht. Het Gooi kwam bij het bisdom Haar­lem.

Geboren in 1954 in Leidschen­dam werd ik nog gedoopt in het ‘Haar­lemse’. Later, in 1979, werd ik pries­ter gewijd voor het bisdom Rotter­dam. Er is momen­teel in ons bisdom nog één pries­ter in leven, die vóór de deling van het bisdom is gewijd. Van harte fe­li­ci­te­ren we de bis­schop mgr. Hans van den Hende en het bisdom Rotter­dam met deze mijl­paal, wat daar wordt gevierd met een jubileum­jaar dat op 1 februari begon. Maar waarom wor­den in de Kerk bis­dom­men gesplitst en, te­gen­woor­dig, stellen som­mi­gen ook de vraag of er in onze tijd van seculari­sa­tie en een kleiner wor­dende Kerk bis­dom­men niet moeten samen­gaan?

Ver weg

Voor som­mi­ge pa­ro­chies is het bisdom nog steeds iets wat als ‘ver weg’ voelt, een verre instantie die je de schuld kunt geven van alles wat er fout gaat. Zo wordt er nog weleens gezegd (of gemopperd) dat ‘een kerk dicht moet van het bisdom’. Of dat de finan­ciële tekorten komen ‘door de hoge afdrachten aan het bisdom’.

foto: Ramon Mangold

Mgr. Hendriks en mgr. Van den Hende
con­ce­le­breren bij dio­ce­saan hei­lig­dom O.L.V. ter Nood, Heiloo

Maar die in­for­ma­tie klopt niet helemaal. Zo is het in ons bisdom zo gere­geld dat de honore­ring van de pries­ters en andere pas­to­raal krachten niet door de pa­ro­chie zelf direct wordt betaald, maar via een in­stel­ling van het bisdom (RCF), die de loon­ad­mi­ni­stra­tie en werk­ge­verstaken van de pa­ro­chies overneemt. Dat heeft veel prak­tische voor­de­len maar het heeft soms tot gevolg dat die loon­kos­ten wor­den ge­pre­sen­teerd als ‘afdracht aan het bisdom’, terwijl het in feite gaat om de honore­ring van de eigen pastoor.

Het sluiten van een kerk is geen beslis­sing, die ‘van bovenaf’ wordt opgelegd. Een kerk open­hou­den kan alleen als er voldoende finan­ciën zijn, voldoende vrij­wil­li­gers en kerk­gan­gers. Als die beginnen te ont­bre­ken, is dui­de­lijk dat de pa­ro­chie genood­zaakt is voor zo’n situatie oplos­singen te zoeken. Daarover wor­den de pa­ro­chi­anen gehoord. Wat zien zij als een goede oplos­sing voor deze situatie? Pas daarna zal de pa­ro­chie een verzoek doen om de kerk bij­voor­beeld ‘aan de ere­dienst te ont­trek­ken’. En de bis­schop neemt pas een beslis­sing nadat het verzoek in de pries­ter­raad is be­spro­ken.

Ge­meen­schap en zorg

Hieruit kun je al wel aflei­den hoe de katho­lieke Kerk naar pa­ro­chies kijkt: pa­ro­chies zijn levende ge­meen­schappen van gelo­vi­gen met een her­der, een pastoor, bijgestaan door andere pries­ters, diakens, cate­chisten en gelo­vi­gen, die de gelo­vi­gen be­ge­lei­den en steunen op hun weg met de Heer. De sacra­menten zijn hierin heel be­lang­rijk, met als centrum en hoogte­punt de vie­ring van de eucha­ris­tie, de ver­kon­di­ging van het evan­ge­lie, de pas­to­rale zorg voor zieken, ouderen, ge­zin­nen,
kin­de­ren en jon­ge­ren, de inzet voor de caritas - dat is de zorg voor armen en mensen die in moei­lijk­he­den verkeren - en de pas­to­raal en vie­rin­gen bij doopsel, huwe­lijk of over­lij­den. Daar komt te­gen­woor­dig ook in grote mate de zorg en aan­dacht bij voor de jon­ge­ren, die zich tot de Kerk wen­den en katho­liek willen wor­den. Kerk-zijn is niet aller­eerst een gebouw, maar vooral iets wat je samen doet, het zijn van een ge­meen­schap rond de Verrezen Heer.

Bisdom: Samen Kerk

Dat geldt ook voor het bisdom en de bis­schop. Het bisdom is een ge­meen­schap van gelo­vi­gen. Het is voor de bis­schop be­lang­rijk om her­der te kunnen zijn en de pa­ro­chies te leren kennen en mee te kunnen leven. Na­tuur­lijk moet een bisdom niet te klein zijn, omdat het in staat moet zijn om allerlei taken te rea­li­se­ren, die bij een bisdom horen. Daarvoor zorgen de mede­wer­kers van de dio­ce­sane curie. Maar het bisdom moet ook liever niet te groot zijn zodat de bis­schop in staat kan zijn om als her­der de mensen nabij te zijn. Het bisdom moet niet te ‘ver weg’ zijn. In grotere bis­dom­men wor­den daarom vaak hulp­bis­schoppen aan­ge­steld.

Samen­voe­gen?

Dat waren be­lang­rijke redenen om in 1956 het bisdom Rotter­dam van het bisdom Haar­lem af te splitsen. Is nu dan de tijd geko­men om bis­dom­men samen te voegen? Nog steeds tellen onze beide bis­dom­men zo’n 400.000 katho­lieken en ook naar heel de samen­le­ving toe heeft het bisdom de taak om het Evan­ge­lie te ver­kon­di­gen. Er is dus geen on­mid­del­lijke nood­zaak om zo’n stap te zetten. En voor de toe­komst? Het zou kunnen, maar het is uit­ein­delijk de paus die hierin beslist.

Maar voor nu: harte­lijke felici­ta­ties aan het bisdom Rotter­dam!

+ Bis­schop Johannes Hendriks