Bisdom Haarlem-Amsterdam














link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook

Woord van de bisschop


Dialoog als ademen

gepubliceerd: maandag, 21 november 2016

Een goede dialoog sluit aan bij de belevingswereld van de ander, maar durft ook religieuze en morele verwording te weerspreken.

Dialoog lijkt het modewoord van onze tijd te zijn, óók in de kerk. Interreligieuze dialoog, dialoog met de wereld et cetera. Mensen kunnen soms denken: waar blijft eigenlijk onze verkondiging, ons getuigenis? Toch sluit het een het ander niet uit. Het is belangrijk goed te begrijpen waar het om gaat.

Aankomst van Willibrordus in 691, Simon Fokke, ets, 1784, collectie Rijsmuseum
Aankomst van Willibrordus in 691, Simon Fokke
ets, 1784, collectie Rijs­museum

Het begrip dialoog is geen uit­vin­ding van onze tijd hoewel het daar wel op lijkt. Het Tweede Vaticaans Concilie gebruikt al 49 keer deze term, op allerlei niveaus. Ook in pauselijke uitspraken en kerkelijke documenten sinds die tijd komt het herhaaldelijk voor.

Uitnodiging in vrijheid

Het concilie geeft dialoog een theologische grondslag in het wezen van de Drie-ene God zelf. Ook de openbaring is geen over­wel­digen van de mens, maar een uitnodiging van God zelf aan de mens om een relatie met Hem aan te gaan, een uitnodiging in vrijheid waarin een diep respect voor de mens, Zijn eigen schepsel, doorklinkt. Deze kwaliteit van respect, liefde, bekommernis, van achting voor iedere andere mens, ook voor de dwalende mens, voor de zondige mens, zou volgens het concilie kenmerk moeten zijn van al ons omgaan met de mensen van deze tijd, met andere christenen, niet-christenen, alle mensen van goede wil, ja zelfs met hen – zegt Vaticanum II uitdrukkelijk – die zich tegen de kerk verzetten en haar vervolgen. De dialoog – schrijft Paulus VI – is de houding die de kerk in dit uur van de wereldgeschiedenis moet aannemen.

Onze tijd vraagt een meer dialogerende verkondiging, het gesprek met de wereld, de cultuur, de moderne tijd. Paus Paulus VI vergelijkt deze vorm van dialoog met de wereld met de twee fasen van het ademen. Het eerste is inademen, het je eigen maken van de leefwereld, het denken en voelen van de mensen van nu, dan het in jezelf verbinden met je geloof, met Christus, met Zijn woord en leven, en het dan weer uitademen naar de wereld. Zo wordt verkondigen tot getuigen.

Voortbouwen op wat er al is

Eigenlijk deed Paulus het al zo op de Areopaag in Athene. Hij zag een altaar “voor de onbekende God”, en begon van daaruit te spreken over Christus. Hij probeerde te zijn – zegt hij zelf – Griek met de Grieken, jood met de joden.

Zo deed ook Willibrord het al, toen hij 1300 jaar geleden onze streken begon te missioneren.

Willibrord en zijn gezellen hadden een heel eigen aanpak. Hij had een hele karavaan bij zich van paramenten, gewaden. Als ze in de buurt van een dorp kwamen, kleedden ze zich eerst om in liturgische gewaden, behingen zich met kruisen en reden dan zingend het dorp binnen, door de dorpelingen verbijsterend aangestaard. Waren de dorpelingen op die manier al enigszins murw en vooral nieuwsgierig gemaakt, dan begon Willibrord met hen te discussiëren. Hij was doorkneed in hum mythologie en godenwereld. Hij zocht naar goede elementen in hun leer en denkwereld en probeerde die te verbinden met Christus. Een goed voorbeeld daarvan zijn de vele Willibrordputjes – onder andere in Heiloo – in ons land, heidense cultische bronnen, die door Willibrord gekerstend werden, gebruikt als doop­plaatsen. Af en toe hakte hij ook wel eens een heilige eik om, maar zijn grondhouding was: eerst proberen voort te bouwen op datgene wat er al is.

Toegang tot het hart van de moderne mens

De Blijde Boodschap kan alles in zich opnemen wat goed en waar is in de wereld, elke religieuze intuïtie van de mensheid, die misschien onvolkomen en verwrongen is, wordt gezuiverd en in de volle waarheid gebracht. De kerk, zegt paus Franciscus in navolging van Paulus VI dan ook, zal aan de wereld niet alleen een nieuwe boodschap verkondigen, maar tegelijk ook alles opzoeken wat in deze wereld goed en waar is en dat met het christendom assimileren. Wat waar is, zal ze op een hoger niveau van waarheid brengen, doordat ze het in de volle waarheid integreert, met Gods heilplan in Christus verbindt.

Echte dialoog durft echter ook religieuze en morele verwording te weerspreken. Bijvoorbeeld het godsbegrip in de radicale islam, dat terreur en geweld in naam van geloof rechtvaardigt.

Of de mensopvatting in veel seculier denken dat de mens ziet als volledig autonoom wezen, gerechtigd om zelf te beslissen wanneer ongeboren of gehandicapt leven mag bestaan, of wanneer ouder leven voltooid is.

Maar toch, naast veel kwaad, verwarring en morele ontreddering is er in onze tijd onmiskenbaar ook veel goede wil, veel spontane edelmoedigheid, een oprecht verlangen naar vrede en vrijheid, verant­woorde­lijkheidsgevoel voor de schepping, een streven naar meer respect voor de waardigheid en rechten van iedere individuele mens, en zoeken naar zingeving en openheid voor ieder authentiek getuigenis, bereidheid tot ommekeer. Bij dit alles kan de kerk aansluiten in het zoeken naar een toegang tot het hart van de hedendaagse mens en hem winnen voor Christus, de enige in wie zijn hart rust vinden kan, de enige ook die voor onze tijd de Weg, de Waarheid en het Leven is.

 



+ Mgr. dr. Jozef M. Punt
Bisschop van Bisdom Haarlem-Amsterdam
overzicht van bijdragen:
vrijdag, 7 april 2017Hoop op leven over de dood heen
donderdag, 23 februari 2017Sing a little louder...
dinsdag, 13 december 2016Een Bijbelse les over vrede
maandag, 21 november 2016Dialoog als ademen
donderdag, 10 november 2016Dialoog en Getuigenis
maandag, 12 september 2016Wat is er gaande in onze wereld?
zaterdag, 16 juli 2016Over de vreugde van de liefde
maandag, 9 mei 2016Een nieuw Pinksteren
dinsdag, 29 maart 2016Zie, Ik maak alles nieuw
dinsdag, 2 februari 2016Terugkeren tot de Bron
dinsdag, 15 december 2015Kerstmis in een wereld vol geweld
woensdag, 11 november 2015Leven na dit leven
vrijdag, 2 oktober 2015Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven
vrijdag, 28 augustus 2015Een wereld in beweging
vrijdag, 10 juli 2015De paus en het milieu
dinsdag, 19 mei 2015Terug uit Rome
vrijdag, 27 maart 2015Hoe nu verder met de kerk?
vrijdag, 27 februari 2015Voorbereiding op Pasen
woensdag, 28 januari 2015Waarom zou je geloven?
donderdag, 4 december 2014Kerstmis 2014
woensdag, 8 oktober 2014Een missionaire kerk
woensdag, 27 augustus 2014Terug van vakantie
maandag, 21 juli 2014De ramp met vlucht MH17
woensdag, 18 juni 2014‘Heaven is for Real...’
woensdag, 7 mei 2014Twee heilige pausen erbij
woensdag, 2 april 2014Pacem in terris... Vrede op aarde
woensdag, 5 maart 2014De strijd van de christen
donderdag, 30 januari 2014Broeders en zusters van elkaar
woensdag, 11 december 2013Vaar naar het diepe en gooi je netten uit...
maandag, 18 november 2013Ooit zal het vrede zijn...



Bisdom Haarlem - Amsterdam • Postbus 1053 • 2001 BB  Haarlem • (023) 511 26 00 • info@bisdomhaarlem-amsterdam.nlDisclaimerDeze website is gerealiseerd door iMoose