Bisdom Haarlem-Amsterdam













link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook

Woord van de bisschop


De paus en het milieu

gepubliceerd: vrijdag, 10 juli 2015

Op 18 juni stapte paus Franciscus in een profetische rol. Hij presen­teerde zijn nieuwe milieu­encycliek. Niet zomaar een encycliek, die politiek correct oproept tot minder vervuiling, maar een spiri­tueel document dat onze hele visie op de natuur, op de mens en zijn toekomst kritisch ontleedt in het licht van het evangelie.

Hij gaf het de naam ‘Laudato Si’, ont­leent aan een lied van de heilige Franciscus: “Geprezen zijt Gij, Heer, door onze zuster, moeder aarde, die ons onder­houdt en stuurt, en veel­soor­tige vruchten voortbrengt, bonte bloemen en kruiden”. Voor Franciscus is de natuur als een prachtig boek, waarin God tot ons spreekt, en ons leert wie we zijn. Daarmee begint alles.

Kijken naar de natuur

foto’s: Staatsbosbeheer Schoorl
Schoorlse Duinen
Ontdek de Schoorlse Duinen met al je zintuigen tijdens de Zintuigentocht vanaf Buiten­centrum Schoorlse Duinen. Meer info: www.staatsbosbeheer.nl/schoorlseduinen

Als je het universum, de natuur en zelfs de mens alleen maar ziet als product van toe­val­lige kos­mische ont­wik­ke­lingen zon­der zin of doel, dan – waar­schuwt de paus –“dreigt ons geweten het bewust­zijn van verant­woor­de­lijk­heid te ver­liezen”. Dan ver­vallen we gemak­kelijk in een “rela­ti­visme”, een soort ‘na ons de zond­vloed’-menta­liteit. Maar als je de natuur, de aarde ziet als wat het is, een geschapen wonder­land, dat ons draagt en voedt, een plaats die ons gegeven is om te leven, te groeien, op weg naar onze eeuwige bestemming; een plaats ook die zelf op weg is om omge­vormd te worden tot een nieuwe hemel en nieuwe aarde, dan raak je vol van bewon­de­ring en vreugde... en dan verandert ook je handelen.

Wat zien we als we kijken naar de natuur? Als we kijken naar een boom? Zo veel kubieke meter hout? Of een levend organisme, pure schoon­heid? St. Franciscus noemde de planten en dieren, de zon, maan en sterren zijn broeders en zusters. Niet vanuit een naïeve roman­tische houding, maar vanuit een diep besef van eenheid van alle dingen. Dat is het eerste waartoe de encycliek uitnodigt: intenser en anders te kijken naar de natuur, naar de ander en naar onszelf. Toen ik jong was woonden we in Bergen vlak bij de bossen en de duinen. Urenlang zwierf ik elke dag door de natuur. Als het donker werd zat ik vaak op een duintop, zomaar te kijken naar de maan en de sterren. Ik liet de stilte op me inwerken. Eenmaal heb ik een soort spirituele ervaring gehad. Alles werd ineens veel mooier. In alles voelde ik verbondenheid en liefde. Het duurde maar kort. Bij Franciscus was het de grondtoon van zijn leven. Maar hij is tenslotte heilig. Ik moet nog maar zien het te worden. U trouwens ook.

De noodzaak van verandering

We horen bij de natuur, maar tegelijk over­stijgen we het verre. We zijn gemaakt uit het slijk van de aarde, maar dragen ook Gods Geest in ons. Zo leert het ons het boek Genesis. Als geeste­lijke wezens zijn we kinderen van God, broeders en zusters van elkaar. Dat besef van funda­men­tele eenheid en verant­woor­de­lijk­heid voor elkaar, wil paus Franciscus sterken. Op z’n bekende directe wijze kan hij dan ook heel praktisch en concreet worden.

Als we doorgaan met produceren en consumeren zoals we nu doen, zegt hij, dan vernietigen we in snel tempo onze planeet. Als we onszelf beschouwen als bevoor­rechte minder­heid, ”die meent recht te hebben om te consumeren op een wijze die niet te veral­ge­meniseren is, omdat onze planeet niet in staat is om het afval van een dergelijke consumptie op te slaan”, dan doen we groot onrecht aan de armen van deze wereld wat “alleen maar kan leiden tot geweld en weder­zijdse vernieti­ging”.

Vooral politici krijgen de wind van voren. Hij verwijt hen een “opvallende zwakheid van handelen”. De economische crisis van 2008 was ook een kans om zwakheden in het systeem te herstellen, maar – klaagt Franciscus – het is niet gebeurd. De encycliek is een soort ultieme poging om op te roepen tot een existen­tiële dialoog tussen volkeren, culturen en religies, om te komen tot een “integrale ecologie”, die de mens centraal stelt.

De creativiteit van de heilige Geest

Maar niets zal slagen zonder Godsbesef. Ook daarin is Franciscus heel direct. “Zonder een besef van God als Schepper, van z’n Almacht en Majesteit, dringen we de realiteit onze eigen menselijke wetmatig­heid op”. Hij roept ons ook op om vertrouwen te stellen op de oneindige creativiteit van de heilige Geest, die het onmogelijke mogelijk kan maken, de meest complexe situaties kan ontwarren, en zelfs uit het kwade nog het goede kan halen. In alles wat gebeurd, de rampen, de gevaren, en het lijden van zo velen, ziet de paus ook de “barensweeën” van een nieuwe tijd. Net als een barende vrouw voelen we alleen de pijn, maar zien nog niet het kind dat komen gaat. God ziet het wel.

Die nieuwe tijd zal komen, een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, maar hoé het zal komen hangt van ons af. Komt het vanuit chaos en algemene collapse, of zullen we nog de wonderen van Gods barm­har­tig­heid zien. Het hangt af van onze bereidheid tot verandering, ommekeer van leven, persoon­lijk en collectief, van een terugkeer naar God, naar zijn liefde en zijn gerechtigheid, maar ook – benadrukt hij – van het inroepen van de voorspraak en bescherming van Maria, “de Vrouw, bekleed met de zon”.

In de sacramenten is de natuur verheven

Schoorlse DuinenIn Christus, getuigt de paus, is onze toekomst al verzekerd. In Hem is alles nieuw gemaakt. Hij is opgestaan uit de dood in een nieuwe verheer­lijkte lichame­lijk­heid. Wij zullen volgen, als we met Hem verbonden blijven. Al het kwaad van onszelf en de wereld is door Hem al gedragen en uitgeboet. Je moet het alleen erkennen, berouwen en bij Hem brengen. In de sacramenten is ons de voor­smaak van de eeuwig­heid al gegeven, schrijft Franciscus. Daarin “heeft God de natuur verheven tot medium voor deelname aan Zijn boven­natuur­lijk leven”. De heilige Eucharistie is hiervan de hoogste manifestatie. De natuur wordt hier verheven en vergees­te­lijkt, brood en wijn gemaakt tot Lichaam en Bloed van de Opgestane Heer. De paus beschrijft dit dagelijks wonder als “levens­elixer van onze wereld”, als act van kosmische goddelijke liefde, als kracht­bron voor ziel en lichaam voor ieder die het met geloof en liefde, en in staat van genade, ontvangt. De schepping roept ons tot bezinning.

Ik wens u in deze vakantie­tijd toe dat u de schoonheid en vreugde van de natuur mag beleven, het met nieuwe ogen mag zien als geschenk van Gods liefde, en dat het u dichter brengt bij God en bij elkaar.



+ Mgr. dr. Jozef M. Punt
Bisschop van Bisdom Haarlem-Amsterdam
overzicht van bijdragen:
vrijdag, 12 mei 2017Maria
vrijdag, 7 april 2017Hoop op leven over de dood heen
donderdag, 23 februari 2017Sing a little louder...
dinsdag, 13 december 2016Een Bijbelse les over vrede
maandag, 21 november 2016Dialoog als ademen
donderdag, 10 november 2016Dialoog en Getuigenis
maandag, 12 september 2016Wat is er gaande in onze wereld?
zaterdag, 16 juli 2016Over de vreugde van de liefde
maandag, 9 mei 2016Een nieuw Pinksteren
dinsdag, 29 maart 2016Zie, Ik maak alles nieuw
dinsdag, 2 februari 2016Terugkeren tot de Bron
dinsdag, 15 december 2015Kerstmis in een wereld vol geweld
woensdag, 11 november 2015Leven na dit leven
vrijdag, 2 oktober 2015Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven
vrijdag, 28 augustus 2015Een wereld in beweging
vrijdag, 10 juli 2015De paus en het milieu
dinsdag, 19 mei 2015Terug uit Rome
vrijdag, 27 maart 2015Hoe nu verder met de kerk?
vrijdag, 27 februari 2015Voorbereiding op Pasen
woensdag, 28 januari 2015Waarom zou je geloven?
donderdag, 4 december 2014Kerstmis 2014
woensdag, 8 oktober 2014Een missionaire kerk
woensdag, 27 augustus 2014Terug van vakantie
maandag, 21 juli 2014De ramp met vlucht MH17
woensdag, 18 juni 2014‘Heaven is for Real...’
woensdag, 7 mei 2014Twee heilige pausen erbij
woensdag, 2 april 2014Pacem in terris... Vrede op aarde
woensdag, 5 maart 2014De strijd van de christen
donderdag, 30 januari 2014Broeders en zusters van elkaar
woensdag, 11 december 2013Vaar naar het diepe en gooi je netten uit...



Bisdom Haarlem - Amsterdam • Postbus 1053 • 2001 BB  Haarlem • (023) 511 26 00 • info@bisdomhaarlem-amsterdam.nlDisclaimerDeze website is gerealiseerd door iMoose