Bisdom Haarlem-Amsterdam












link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook

Woord van de bisschop


Twee heilige pausen erbij

gepubliceerd: woensdag, 7 mei 2014

Op Beloken Pasen, 27 april, zijn in Rome Johannes XXIII en Johannes Paulus II heilig verklaard. ‘Samen Kerk’ heeft mij gevraagd iets te vertellen over mijn persoonlijke ervaring met deze nieuwe heiligen. Over paus Johannes XXIII kan ik kort zijn.

Toen hij paus was, zat ik op de middelbare school. Mijn belang­stelling voor geloof en kerk was toen uiterst gering, en is daarna helemaal verdwenen. Het concilie is geheel aan mij voorbijgegaan. Pas in de jaren ’70 is het geloof in m’n leven terug gekomen. Johannes XXIII was toen al vele jaren dood. Ik ken hem alleen uit de verhalen.

Wat is hij dik

Johannes XXIII was een man van eenvoud en humor. Toen hij net tot paus gekozen was, zo gaat een anekdote, liep hij over het St. Pietersplein. Een vrouw zei tamelijk luid: “Wat is hij dik !” De paus hoorde het, draaide zich om en zei: “Mevrouw, u zult hopelijk begrijpen dat een conclaaf geen schoonheidcompetitie is”. Hij was ook zeer doortastend. Eén van z’n medewerkers waarschuwde dat het volstrekt onmogelijk was om al in 1963 het concilie te beginnen. De paus antwoordde: “Goed, dan doen we het in ‘62”. En zo gebeurde het.

Sint-PieterspleinToch behield hij het hart van een kind. Kardinaal Capovilla (nu 98 jaar oud), die 10 jaar zijn privé secretaris was zei onlangs: “Toen de paus in 1963 stierf, was ik niet getuige van de dood van een oude man. Ik zag een kind sterven”. Heiligen zijn mensen die kinderen blijven, vulde hij aan, en van de paus was hem vooral “zijn glimlach, onschuld en goedheid” bijgebleven.

Beide pausen hebben historische stappen gezet. Johannes XXIII had de moed een concilie bijeen te roepen. Vooral Johannes Paulus II heeft het in praktijk gebracht, door de kerngedachten uit te voeren, en tegelijk misvattingen tegen te gaan. Hij maakte het evangelie ook relevant in sociale en economische verhoudingen, en zocht toenadering tot andere religies en andere christelijke kerken. Niet vanuit valse compromissen of relativering van de eigen geloofsinhoud – zijn verkondiging liet aan duidelijkheid niets te wensen over – maar vanuit het diepe besef dat liefde geen grenzen kent. Verschil van overtuiging, ook al gaat het tot in je vezels, mag nooit aanleiding zijn om op te houden lief te hebben, begreep hij. Dan zouden we het hart van ons geloof verraden. Dat is het waarin extremisten zich zo grondig vergissen.

Santo subito

Mgr. Punt bij paus Johannes Paulus IIPaus Johannes Paulus II heb ik wel goed gekend. Als priester heb ik hem al eens ontmoet en in de jaren dat ik bis­schop ben, verschil­lende malen per­soon­lijk mogen spreken. Ik heb hem zien worden van een krachtige dyna­mische persoon­lijk­heid tot een lijdende dienaar Gods, die steeds meer de gevangene werd van zijn eigen lichaam, en die je zelfs tijdens het gesprek zag vechten om het vol te houden. Ik herinner me dat hij in z’n laatste jaar in Lourdes was. Een Poolse priester, die vlak achter hem zat, vertelde later hoe hij hem in z’n moeder­taal meer­dere malen hoorde ver­zuchten: ‘Ik kan niet meer”. Het tekent de diepe eenvoud van zijn persoon, die het aankon in zijn zwakheid gezien te worden.

Het was hem gelukkig vergund waardig te sterven en zelfs van de ziekte van z’n laatste jaren en z’n sterven nog een prachtig getuigenis te maken voor Christus. We herinneren ons allemaal nog wel de gebeur­te­nissen na zijn overlijden. De hele wereld zat gekluisterd aan de buis. Honderdduizenden jonge mensen trokken zingend door de straten van de eeuwige stad. Op het St. Pietersplein maakten de vele pelgrims meteen duidelijk dat wat hen betreft deze paus een heilige was. ‘Santo subito’ scandeerden ze minutenlang, ‘onmiddellijk heilig verklaren’. Het heeft 9 jaar geduurd. Maar in Romeinse verhoudingen is dat vrijwel ‘onmiddellijk’.

De pausen en Maria

Johannes Paulus was ook een paus die het hele gewicht van zijn ambt in de strijd gooide tegen onderdrukking en totalitaire ideologieën. Zijn invloed werd gevreesd. Het beste bewijs was wel de KGB, die geen andere oplossing meer zag dan hem te vermoorden. Ze hadden echter niet gerekend met de hand van de hemelse moeder die - zoals de paus later zelf getuigde - de richting van de kogel veranderde. Het was tenslotte haar dag, 13 mei, de dag van Fatima, en haar paus. Als jongeling had hij haar tot moeder genomen, indachtig het woord van Christus op het kruis: “Vrouw, ziedaar uw zoon. Zoon, ziedaar uw Moeder”.

Maria is ons gegeven, getuigde hij later zovele malen, niet als theologische theorie, maar als universele, concrete geestelijke moeder. Hierin stemde hij, wat velen niet weten, volledig overeen met Johannes XXIII. Ook hij was een zeer mariale paus. Bij de aanvang van het tweede Vaticaans Concilie heeft hij de kerk­gemeen­schap gevraagd om met nieuwe frisse ogen de handelingen van de Apostelen te lezen. Om zich te spiegelen aan de eerste christenen, hun onderlinge liefde, en hun openheid voor de heilige Geest. En centraal stelde hij daarbij de tekst: “De leerlingen bleven eensgezind volharden in het gebed, samen met Maria, de moeder van Jezus”. Met Franciscus hebben we opnieuw een mariale paus. Ook hij is een man van eenvoud en van hoop, maar zonder naïviteit. Net als zijn voor­gangers ziet ook hij de ernst van de tijd.

In het kader van de extreme vormen die de christenvervolging wereldwijd heeft aangenomen, sprak hij in een preek over hun lijden als “een profetisch getuigenis, van wat wij allen zullen ondergaan”. Onze tijd beschreef hij als“eindtijd”, niet in de zin van het einde van de wereld, maar van een tijdperk. Door alle dramatiek heen is God iets nieuws aan het bewerken. Dat is het fundament van onze hoop. Dat is de kracht van de Opstanding van Christus, die overal werkzaam is.

Daarom durf ik zeggen: Hoe duisterder alles lijkt te worden in de wereld, de kerk of ook ons eigen leven, hoe meer het Licht nabij is, hoe groter onze hoop en vreugde ook mogen zijn. Maria speelt daarin een centrale rol. Dit is een tijd om ons innerlijk voor te bereiden, te verzoenen met God en met elkaar, en ons te scharen rond Maria, “Moeder van de gehele mensheid”, zoals ook Franciscus haar in navolging van Johannes Paulus II noemt. We hebben er twee nieuwe voorsprekers bij. Mogen wij de kracht van hun bemiddeling ervaren.



+ Mgr. dr. Jozef M. Punt
Bisschop van Bisdom Haarlem-Amsterdam
overzicht van bijdragen:
donderdag, 3 augustus 2017Vrede als opdracht voor ons allemaal
vrijdag, 12 mei 2017Maria
vrijdag, 7 april 2017Hoop op leven over de dood heen
donderdag, 23 februari 2017Sing a little louder...
dinsdag, 13 december 2016Een Bijbelse les over vrede
maandag, 21 november 2016Dialoog als ademen
donderdag, 10 november 2016Dialoog en Getuigenis
maandag, 12 september 2016Wat is er gaande in onze wereld?
zaterdag, 16 juli 2016Over de vreugde van de liefde
maandag, 9 mei 2016Een nieuw Pinksteren
dinsdag, 29 maart 2016Zie, Ik maak alles nieuw
dinsdag, 2 februari 2016Terugkeren tot de Bron
dinsdag, 15 december 2015Kerstmis in een wereld vol geweld
woensdag, 11 november 2015Leven na dit leven
vrijdag, 2 oktober 2015Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven
vrijdag, 28 augustus 2015Een wereld in beweging
vrijdag, 10 juli 2015De paus en het milieu
dinsdag, 19 mei 2015Terug uit Rome
vrijdag, 27 maart 2015Hoe nu verder met de kerk?
vrijdag, 27 februari 2015Voorbereiding op Pasen
woensdag, 28 januari 2015Waarom zou je geloven?
donderdag, 4 december 2014Kerstmis 2014
woensdag, 8 oktober 2014Een missionaire kerk
woensdag, 27 augustus 2014Terug van vakantie
maandag, 21 juli 2014De ramp met vlucht MH17
woensdag, 18 juni 2014‘Heaven is for Real...’
woensdag, 7 mei 2014Twee heilige pausen erbij
woensdag, 2 april 2014Pacem in terris... Vrede op aarde
woensdag, 5 maart 2014De strijd van de christen
donderdag, 30 januari 2014Broeders en zusters van elkaar



Bisdom Haarlem - Amsterdam • Postbus 1053 • 2001 BB  Haarlem • (023) 511 26 00 • info@bisdomhaarlem-amsterdam.nlDisclaimerDeze website is gerealiseerd door iMoose